سرویس اجتماعی عصر کار؛ محدثه دهقانی: پاسخ ارائهشده در عین حال، زمینه طرح پرسشهای جدیدی درباره میزان یکپارچگی سامانهها، قابلیت تحلیل دادهها، کنترل صحت اطلاعات و تبدیل داده به تصمیم مدیریتی ایجاد میکند.
علی عزیزی در ابتدای پاسخ خود با قدردانی از دغدغهمندی و مطالبهگری رسانهای عصر کار، ادارهکل استاندارد فارس را یکی از ادارات باسابقه و پیشرو کشور دانست و گفت در سالهای گذشته روند گذار از مدیریت سنتی، حذف مراحل طولانی فرآیندها و تسهیل خدمات استاندارد دنبال شده است.
وی استفاده از سامانههای مختلف و میز خدمت الکترونیکی را از جمله اقدامات انجامشده عنوان کرد و گفت متقاضیان میتوانند بخش قابل توجهی از خدمات را بدون مراجعه حضوری و از طریق تلفن همراه یا رایانه دریافت کرده و مدارک خود را در سامانه بارگذاری کنند.
سینا، آسانسور و صادرات؛ خدماتی که الکترونیکی شدهاند
مدیرکل استاندارد فارس با اشاره به سامانه «سینا» اعلام کرد واحدهای تولیدی میتوانند مراحل دریافت پروانه کاربرد علامت استاندارد را از طریق این سامانه پیگیری کنند.
وی همچنین سامانه آسانسور را یکی دیگر از نمونههای خدمات الکترونیکی دانست و گفت فرآیند ثبت درخواست تا ارجاع به شرکت بازرسی تأیید صلاحیتشده از طریق این سامانه انجام میشود.
عزیزی در ادامه به سامانه صادرات و واردات اشاره کرد و گفت صادرکنندگان و واردکنندگان میتوانند درخواستهای خود را از طریق این سامانه پیگیری و گواهی انطباق کالا را دریافت کنند.
به گفته وی، ادارهکل استاندارد فارس با استفاده از شرکتهای بازرسی و آزمایشگاههای همکار تأیید صلاحیتشده، ارزیابی انطباق کالاهای صادراتی را ظرف ۲۴ ساعت انجام میدهد و در مواردی که واحد تولیدی دارای پروانه استاندارد معتبر باشد، فرآیند صادرات از گمرک نیز میتواند بدون تشریفات اداری اضافی انجام شود.
پاسخ به سؤال اصلی؛ مدیریت هوشمند و دادهمحور
یکی از محورهای اصلی مطالبات عصر کار، ضرورت گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند و دادهمحور بود.
عزیزی در پاسخ اعلام کرد سیاست سازمان ملی استاندارد ایران حرکت به سمت هوشمندسازی فرآیندها، توسعه خدمات الکترونیکی و دولت الکترونیک است و ادارهکل استاندارد فارس نیز این سیاست را دنبال میکند.
وی گفت بخش قابل توجهی از فرآیندهای مربوط به اخذ پروانه کاربرد نشان استاندارد، تأیید صلاحیت مدیران کنترل کیفیت، تدوین و تجدیدنظر استانداردهای ملی، مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی، آزمایشگاههای همکار و شرکتهای بازرسی در بستر سامانههای سازمان ثبت و مدیریت میشود.
عزیزی همچنین از توسعه تحلیل دادهها، داشبوردهای مدیریتی و فناوریهای نوین در چارچوب برنامههای سازمان ملی استاندارد خبر داد.
آیا سامانهها میتوانند جلوی اعمال سلیقه را بگیرند؟
مدیرکل استاندارد فارس درباره شفافیت، سلامت اداری و عدالت در ارائه خدمات نیز گفت فرآیندهای صدور پروانه، بازرسی، نمونهبرداری و ارزیابی انطباق بر اساس قوانین، مقررات و دستورالعملهای سازمان ملی استاندارد انجام میشود.
به گفته وی، بهرهگیری از سامانههای الکترونیکی، ثبت سوابق، قابلیت رهگیری فرآیندها و نظارتهای داخلی و بیرونی، نقش مؤثری در کاهش اعمال سلیقه و ارتقای سلامت اداری دارد.
عزیزی همچنین رهگیری الکترونیکی پروندهها و سامانه ارجاع هوشمند را از ابزارهایی دانست که به گفته وی اعمال سلیقه را منتفی میکند.
نظارت مبتنی بر ریسک؛ از بازرسی یکسان تا اولویتبندی هوشمند
یکی از بخشهای مهم پاسخ مدیرکل استاندارد فارس، تشریح نظارت مبتنی بر ارزیابی ریسک بود.
وی اعلام کرد برنامهریزی بازرسیها و نمونهبرداریها بر اساس ضوابط تخصصی، سوابق عملکرد واحدهای تولیدی، نتایج ارزیابیهای قبلی و میزان ریسک محصولات انجام میشود.
به گفته عزیزی، کالاها در چهار سطح ریسک بسیار بالا، ریسک بالا، ریسک متوسط و ریسک کم دستهبندی میشوند و بازرسی و نمونهبرداری براساس سطح ریسک انجام میشود.
این مدل، در صورت اتکا به دادههای دقیق و بهروز، میتواند منابع نظارتی را به سمت نقاط پرریسک هدایت کند.
آزمایشگاههای همکار؛ دادههای آزمون تا چه اندازه قابل اتکا هستند؟
عزیزی در بخش دیگری از پاسخ خود درباره نظارت بر آزمایشگاههای همکار گفت این آزمایشگاهها بر اساس ضوابط فنی، الزامات استانداردها و برنامههای ارزیابی دورهای پایش میشوند.
به گفته وی، ارزیابی آزمایشگاههای همکار در دو سطح ملی و استانی انجام میشود و آزمایشگاهها علاوه بر بازرسیهای سرزده، موظف به ارائه گزارش عملکرد ماهانه، شرکت در آزمون مهارت و انجام آزمونهای مقایسهای بینآزمایشگاهی هستند.
مدیرکل استاندارد فارس همچنین اعلام کرد اعتبار گواهی تأیید صلاحیت آزمایشگاهها از طریق سایت مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران قابل دسترسی است.
آمار عملکرد چهار ماهه نخست ۱۴۰۵
براساس آماری که مدیرکل استاندارد فارس در پاسخ رسمی خود اعلام کرده است، در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵:
– ۵۶ پروانه کاربرد علامت استاندارد جدید صادر شده است.
– ۱۳۸۷ گواهینامه تأییدیه آسانسور صادر شده است.
– ۵۰ نفر از مدیران کنترل کیفیت جدید تأیید صلاحیت شدهاند.
– پروانه ۱۰۴ مدیر کنترل کیفیت تمدید شده است.
– ۱۰۲۳ مورد بازدید فنی از واحدهای تولیدی انجام شده است.
– ۱۱۷۶ مورد نمونهبرداری انجام شده است.
– ۱۲۲۹ مورد آزمون نمونه انجام شده است.
– ۲۳۰۵ نازل سوخت مایع مورد آزمون قرار گرفته است.
– چهار جلسه کمیسیون ماده ۴۲ برگزار شده است.
– ۱۳ پرونده واحدهای متخلف مورد بررسی قرار گرفته و برای آنها حکم صادر شده است.
– علیه ۲۳ واحد تولیدی متخلف نیز اعلام جرم به دادسرا صورت گرفته است.
این اعداد، تصویری از حجم فعالیتهای نظارتی ادارهکل در چهار ماه نخست سال ارائه میکند؛ اما یک پرسش مهم در کنار این آمار باقی میماند: دادههای این فعالیتها تا چه اندازه قابلیت تحلیل، تطبیق و استفاده برای تصمیمگیری مدیریتی دارند؟
مرحله بعدی هوشمندسازی چیست؟
پاسخ مدیرکل استاندارد فارس نشان میدهد که بخش قابل توجهی از فرآیندهای این مجموعه به سمت الکترونیکی شدن، رهگیری، ارجاع هوشمند و ارزیابی ریسک حرکت کرده است. اما میان «الکترونیکی شدن فرآیند» و «حکمرانی دادهمحور» فاصلهای وجود دارد که میتواند موضوع مرحله بعدی مطالبهگری باشد.
اکنون پرسش این است که آیا سامانههای موجود صرفاً برای ثبت و گردش اطلاعات طراحی شدهاند یا اینکه میتوانند از دادههای ثبتشده، اطلاعات مدیریتی قابل اتکا و قابل تحلیل تولید کنند؟
آیا دادههای مربوط به بازرسی، نمونهبرداری، آزمون، پروانه استاندارد، سوابق واحد تولیدی، تخلفات، شکایات و عملکرد آزمایشگاهها میتواند در کنار یکدیگر قرار گیرد تا مغایرتها و الگوهای غیرعادی شناسایی شود؟
آیا معماری سامانهها به گونهای است که تغییر، حذف یا اصلاح اطلاعات دارای ردپای دیجیتال و قابل حسابرسی باشد تا امکان دستکاری یا ثبت اطلاعات غیرقابل راستیآزمایی کاهش یابد؟
آیا میتوان اطلاعات یک واحد تولیدی را با دادههای بازرسی، نتایج آزمایشگاه، سوابق پروانه، شکایات و نتایج نمونهبرداریهای قبلی تطبیق داد و در صورت مشاهده مغایرت، سامانه بهصورت خودکار هشدار ایجاد کند؟
و مهمتر از همه، آیا خروجی این دادهها مستقیماً در تصمیمگیری مدیریتی، تعیین سطح ریسک و اولویتبندی بازرسیهای بعدی مورد استفاده قرار میگیرد؟
به بیان دیگر، سؤال مرحله بعد دیگر این نیست که «آیا استاندارد فارس سامانه دارد؟»؛ بلکه این است که:
آیا این سامانهها در حال تبدیل شدن به یک زیرساخت یکپارچه برای ثبت داده، راستیآزمایی اطلاعات، کشف مغایرت، پیشگیری از تخلف، تحلیل ریسک و تصمیمگیری مدیریتی هستند؟
عصر کار ضمن انتشار پاسخ رسمی مدیرکل استاندارد فارس، پیگیری این پرسشها را در چارچوب مطالبهگری حرفهای و با هدف بررسی میزان اثربخشی واقعی هوشمندسازی، شفافیت و دادهمحوری در نظام کنترل کیفیت استان ادامه خواهد داد.
/پایان متن/
Wednesday, 12 August , 2026