مدیریت عمرانی یک استان صرفاً به معنای اجرای پروژه و افزایش حجم عملیات عمرانی نیست؛ بخش مهم‌تر، شکل‌گیری یک نظام منسجم برای شناسایی نیازها، انتخاب پروژه‌ها، تعیین اولویت، تخصیص منابع و پایش مستمر عملکرد آنهاست. در فارس، این پرسش اساسی مطرح است که آیا تصویری یکپارچه، به‌روز و قابل سنجش از مجموعه پروژه‌های عمرانی استان وجود دارد یا اطلاعات و تصمیم‌گیری‌ها همچنان عمدتاً در سطح دستگاه‌های مختلف و به‌صورت پراکنده دنبال می‌شود؟

«عصر کار» در ادامه سلسله مطالب خود درباره مدیریت عمرانی استان فارس، این‌بار موضوع را از سطح اجرای پروژه‌ها فراتر برده و به یکی از مسائل اساسی حکمرانی عمرانی می‌پردازد؛ انتخاب، اولویت‌بندی، تأمین اعتبار، هماهنگی و نظارت بر پروژه‌های عمرانی استان چگونه است؟

در یک نظام مدیریت پروژه کارآمد، صرف آغاز یک پروژه، اختصاص اعتبار یا حتی پیشرفت فیزیکی آن نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه موفقیت باشد. پیش از آن باید مشخص باشد که پروژه بر اساس چه نیازی تعریف شده، چه مسئله‌ای را حل می‌کند، چرا در مقایسه با سایر پروژه‌ها در اولویت قرار گرفته و منابع محدود استان تا چه اندازه به سمت پروژه‌هایی هدایت شده‌اند که بیشترین اثرگذاری را برای مردم و اقتصاد منطقه دارند.

از همین منظر، یکی از موضوعات مهم در مدیریت عمرانی فارس، وجود یک تصویر جامع از سبد پروژه‌های استان است؛ تصویری که بتواند وضعیت پروژه‌ها را از مرحله نیازسنجی و تعریف اولیه تا تأمین اعتبار، انتخاب پیمانکار، اجرا، پیشرفت فیزیکی، تأخیر، هزینه‌های انجام‌شده و در نهایت بهره‌برداری و آثار اقتصادی و اجتماعی آنها قابل رصد کند.

پراکندگی اطلاعات میان دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها و سایر مجموعه‌های متولی پروژه‌های عمرانی می‌تواند تصمیم‌گیری در سطح کلان استان را دشوار کند. زمانی که اطلاعات هر دستگاه در یک ساختار مستقل تولید و گزارش شود، پاسخ به پرسش‌هایی مانند اینکه کدام پروژه‌ها واقعاً در اولویت استان هستند، کدام پروژه‌ها با تأخیر مواجه‌اند، منابع کجا متوقف شده و کدام پروژه‌ها نیازمند تصمیم فوری مدیریتی هستند، پیچیده‌تر خواهد شد.

در چنین شرایطی، نقش مدیریت عمرانی استان صرفاً هماهنگی برای اجرای پروژه‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند به سمت ایجاد هماهنگی میان اطلاعات، منابع و تصمیمات عمرانی حرکت کند.

این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که منابع مالی محدود است و افزایش تعداد پروژه‌ها لزوماً به معنای افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری عمرانی نیست. ممکن است یک پروژه با پیشرفت بالا، همچنان از نظر اثرگذاری عمومی اولویت پایین‌تری نسبت به پروژه‌ای داشته باشد که هنوز در مرحله آغاز قرار دارد اما می‌تواند گره مهم‌تری از زیرساخت‌های استان باز کند.

مطالبه «عصر کار» چیست؟

مطالبه «عصر کار» افزایش تعداد جلسات، بازدیدهای میدانی یا گزارش‌های اداری نیست؛ موضوع، ارتقای نظام تصمیم‌گیری و نظارت بر پروژه‌های عمرانی استان است.

انتظار می‌رود در تعامل میان محمود رضایی‌کوچی، معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری که مقام ارشد مدیریت عمرانی استان است با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان و دستگاه‌های اجرایی سازوکاری وجود داشته باشد که بتواند تصویری واحد و به‌روز از پروژه‌های عمرانی ارائه کند؛ تصویری که در آن حداقل مؤلفه‌هایی مانند نیاز، اولویت، اعتبار، منبع تأمین مالی، دستگاه مسئول، زمان‌بندی، پیشرفت، میزان انحراف از برنامه و وضعیت بهره‌برداری قابل سنجش و پیگیری باشد.

پرسش «عصر کار» نیز دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود:

آیا امروز چنین تصویری از سبد پروژه‌های عمرانی استان فارس وجود دارد؟

و اگر وجود دارد، شاخص‌های انتخاب و اولویت‌بندی پروژه‌ها چیست و چه سازوکاری برای تشخیص پروژه‌های کم‌اثر، متوقف، دارای تأخیر یا نیازمند مداخله مدیریتی فوری وجود دارد؟

این پرسش‌ها نه صرفاً درباره یک دستگاه، بلکه درباره کیفیت حکمرانی عمرانی استان است؛ زیرا در نهایت، آنچه اهمیت دارد فقط تعداد پروژه‌های تعریف‌شده یا میزان اعتبار هزینه‌شده نیست، بلکه نسبت میان منابع مصرف‌شده و مسئله‌ای است که پروژه برای مردم و توسعه استان حل می‌کند.

/پایان متن/