سرویس مدیریت شهری عصر کار؛ سعید زحمتکشان: پارک دوبل یکی از رفتارهایی است که در برخی معابر پرتردد میتواند ظرفیت عبور خیابان را کاهش دهد و بر جریان حرکت خودروها اثر بگذارد.
محمدحسن اسدی، شهردار شیراز، در نشست رونمایی از سند جامع فرهنگ شهروندی اعلام کرده است که براساس تحقیقات، حداقل ۵۰ درصد ترافیک شیراز ناشی از پارک دوبل است و با ذکر نمونه توقف دوبله مقابل واحدهای تجاری، بر نقش مسئولیتپذیری شهروندان در کاهش ترافیک تأکید کرده است.
از آنجا که این عدد به یک بررسی یا تحقیق مورد اشاره شهردار مستند شده، «عصر کار» پیشنهاد میکند در صورت امکان، خلاصهای از مبنای این مطالعه نیز منتشر شود.
این بررسی در چه محدودههایی انجام شده است؟ چه ساعات و روزهایی را پوشش میدهد؟ آیا اثر پارک دوبل در تمام مناطق یکسان است یا برخی خیابانها سهم بیشتری دارند؟
انتشار این اطلاعات میتواند مطالبه فرهنگی از شهروندان را نیز دقیقتر و اثرگذارتر کند.
مسئله فقط با توصیه فرهنگی حل نمیشود
رعایت مقررات از سوی رانندگان بخش مهمی از راهحل است؛ اما مدیریت ترافیک شهری مجموعهای از اقدامات همزمان را میطلبد.
شهرداری شیراز نیز طی ماههای اخیر توسعه پارکینگهای عمومی و طبقاتی را در برنامه خود قرار داده است.
براساس اظهارات شهردار شیراز، عملیات اجرایی چند پروژه پارکینگ طبقاتی در نقاط مختلف شهر آغاز شده که مجموع ظرفیت اعلامشده برای آنها حدود ۳۵۰۰ خودرو است. هدف اعلامشده این پروژهها نیز کمک به کاهش بار ترافیکی و رفع کمبود فضای پارک عنوان شده است.
این اقدام میتواند فرصت مناسبی برای بررسی یک سؤال مهم باشد:
پارکینگهای جدید در کدام نقاط شهر احداث میشوند و جانمایی آنها تا چه اندازه با نقاط دارای بیشترین تقاضای توقف و پارک دوبل همخوانی دارد؟
۳۵۰۰ ظرفیت اعلامشده؛ نتیجه در خیابان چگونه سنجیده میشود؟
احداث پارکینگ زمانی بیشترین اثر را خواهد داشت که علاوه بر تعداد ظرفیت ایجادشده، میزان استفاده واقعی شهروندان و اثر آن بر معابر پیرامونی نیز اندازهگیری شود.
بنابراین مناسب است مدیریت شهری برای پروژههای جدید مشخص کند هر پارکینگ در کدام محدوده قرار دارد، ظرفیت آن چقدر است، زمان هدف بهرهبرداری چه زمانی خواهد بود و براساس مطالعات ترافیکی چه نیازی را پوشش میدهد.
در مرحله بعد نیز میتوان بررسی کرد آیا پس از بهرهبرداری، میزان توقف حاشیهای و پارک دوبل در محدوده پیرامونی تغییر کرده است یا خیر.
روزانه ۱۰ تا ۱۵ هزار تخلف با دوربینها ثبت میشود
سرهنگ کوروش کریمی، فرمانده پلیس راهور استان فارس، سوم خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرده است که روزانه بین ۱۰ تا ۱۵ هزار تخلف رانندگی توسط دوربینهای ثبت تخلف در سطح شیراز اعمال قانون میشود.
این عدد مربوط به مجموع تخلفات ثبتشده توسط دوربینهاست و نباید آن را آمار پارک دوبل دانست.
همین ظرفیت نظارتی اما این پرسش را ایجاد میکند که آیا میتوان برای نقاط دارای مشکل پارک دوبل نیز شاخصهای مشخصی تعریف کرد و نتیجه اقدامات را بهصورت دورهای سنجید؟
برای مثال، مشخص شود در یک محور پرتردد، پس از اجرای اقدامات فرهنگی، نظارتی یا ایجاد فضای پارک، میزان توقف دوبله چه تغییری کرده است.
خود شهرداری هم از ظرفیت خالی برخی پارکینگها گفته است
در همان نشست مشترک شهرداری و پلیس راهور در خردادماه، شهردار شیراز با اشاره به ایجاد فضاهای پارک در نقاط مختلف گفته بود در حالی که در برخی پارکینگهای چندطبقه ظرفیت خالی وجود دارد، همچنان پارک دوبل در معابر مشاهده میشود.
این نکته نشان میدهد مسئله را نمیتوان فقط به کمبود جای پارک محدود کرد.
در برخی مناطق ممکن است کمبود پارکینگ مطرح باشد و در برخی نقاط دیگر، فاصله محل پارک تا مقصد، عادت رفتاری رانندگان، نحوه مدیریت توقف یا میزان استفاده از ظرفیتهای موجود مؤثر باشد.
بنابراین برای هر محدوده باید متناسب با شرایط همان نقطه تصمیم گرفت.
سهم شهروند و مدیریت شهری را همزمان ببینیم
رانندهای که خودرو را به شکل دوبله در مسیر عبور دیگران متوقف میکند، مسئول رعایت مقررات است و توسعه زیرساخت نیز نمیتواند این مسئولیت را از بین ببرد.
در مقابل، مدیریت شهری نیز با ابزارهایی مانند توسعه پارکینگ، حملونقل عمومی، مدیریت توقف حاشیهای، اطلاعرسانی، طراحی معبر و سامانههای نظارتی میتواند شرایط رعایت مقررات را تسهیل کند.
به همین دلیل، تبدیل موضوع به تقابل میان «مردم» و «مدیریت شهری» کمکی به حل ترافیک نمیکند.
راهحل مؤثر احتمالاً ترکیبی از فرهنگ شهروندی، اجرای قانون، زیرساخت مناسب و مدیریت دقیق معابر است.
عصر کار پنج سؤال مشخص دارد و از شهرداری شیراز و پلیس راهور میپرسد:
اول؛ مبنای تحقیق مورد اشاره شهردار درباره سهم حداقل ۵۰ درصدی پارک دوبل در ترافیک شیراز چیست و آیا امکان انتشار خلاصه نتایج آن وجود دارد؟
دوم؛ کدام محورهای شهر بیشترین مسئله را در زمینه پارک دوبل دارند؟
سوم؛ پروژههای پارکینگ با مجموع ظرفیت حدود ۳۵۰۰ خودرو دقیقاً در چه نقاطی اجرا میشوند و زمان هدف بهرهبرداری هرکدام چیست؟
چهارم؛ آیا اثر اقدامات نظارتی و زیرساختی بر میزان پارک دوبل در معابر اولویتدار بهصورت دورهای اندازهگیری میشود؟
پنجم؛ آیا میتوان یک برنامه مشترک میان مدیریت شهری و پلیس راهور تعریف کرد که هدف آن کاهش قابل اندازهگیری پارک دوبل در چند محور مشخص و انتشار نتیجه برای مردم باشد؟
ترافیک با یک عامل حل نمیشود
ترافیک شیراز حاصل مجموعهای از عوامل مختلف است و حتی اگر براساس تحقیق مورد اشاره شهردار، پارک دوبل سهم بسیار بالایی داشته باشد، حل پایدار مسئله نیازمند مجموعهای از اقدامات مکمل خواهد بود.
شهروند باید قانون را رعایت کند، پلیس باید امکان نظارت مؤثر داشته باشد و مدیریت شهری نیز زیرساخت و ابزارهای لازم برای مدیریت سفر و توقف را توسعه دهد.
اگر یک رفتار مشخص واقعاً سهم قابل توجهی در ترافیک شهر دارد، همین موضوع میتواند فرصتی برای اجرای یک برنامه هدفمند و قابل سنجش باشد.
مطالبه عصر کار یافتن مقصر نیست؛ مطالبه این است که مشخص شود با چه برنامهای، در کدام معابر و در چه بازهای میتوان پارک دوبل و اثر آن بر ترافیک را کاهش داد.
عصر کار آمادگی دارد مستندات مطالعه مورد اشاره درباره پارک دوبل و همچنین برنامه شهرداری شیراز و پلیس راهور برای مدیریت توقف و کاهش این معضل را برای اطلاع شهروندان منتشر کند.
/پایان متن/
Tuesday, 8 September , 2026