دسترسی ها

سرویس اقتصادی عصر کار؛ سعید زحمت‌کشان: ثبت تولید و فروش کافی نیست؛ زنجیره لاستیک می‌تواند به یک نظام هوشمند برای ردیابی تولید، توزیع و مصرف تبدیل شود. در زنجیره از کارخانه تا چرخ خودرو چرا هر لاستیک نباید شناسنامه دیجیتال داشته باشد؟

اما اکنون سؤال مهم‌تری مطرح است:

آیا زمان آن نرسیده که از «ثبت اطلاعات لاستیک» به «شناسنامه دیجیتال هر لاستیک» برسیم؟

در مدل فعلی، بخش قابل‌توجهی از اطلاعات برای مدیریت عرضه و کنترل معاملات ثبت می‌شود. حتی برای جلوگیری از خریدهای غیرواقعی، قواعدی مانند محدودیت خرید برخی تایرهای سواری بر اساس کد ملی، شماره شاسی و شماره موتور نیز در سامانه اعمال شده است.

اما می‌توان یک گام جلوتر رفت.

هر لاستیک می‌تواند از لحظه خروج از کارخانه دارای یک شناسه یکتای دیجیتال باشد؛ شناسه‌ای که اطلاعاتی مانند کارخانه تولیدکننده، تاریخ و سری تولید، مشخصات فنی، سایز، نوع تایر و مسیر ورود آن به شبکه توزیع را به خود متصل کند.

در مرحله بعد، هنگام فروش و نصب، این شناسه می‌تواند به خودروی مصرف‌کننده متصل شود.

در این صورت برای نخستین‌بار می‌توان یک زنجیره داده‌ای ایجاد کرد:

تولید → توزیع → فروش → خودرو → نصب → مصرف → تعویض → بازیافت

اهمیت این موضوع فقط در ردیابی یک حلقه لاستیک نیست.

اگر اطلاعات تولید کارخانه‌ها، تعداد خودروهای موجود، نوع خودرو، میزان پیمایش، الگوی مصرف، منطقه جغرافیایی و عمر متوسط تایرها در کنار یکدیگر قرار گیرد، می‌توان به یک تصویر واقعی از تقاضای لاستیک در کشور دست یافت.

برای مثال، می‌توان مشخص کرد هر استان چه تعداد خودرو دارد، چه سایزهایی بیشتر مصرف می‌شود، هر نوع خودرو به‌طور متوسط چه میزان تایر مصرف می‌کند و در چه بازه زمانی نیاز به تعویض لاستیک افزایش پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، عرضه لاستیک دیگر صرفاً بر اساس سهمیه یا موجودی لحظه‌ای انجام نمی‌شود؛ بلکه می‌توان آن را بر اساس تقاضای واقعی و پیش‌بینی‌شده مدیریت کرد.

این یعنی هوشمندسازی واقعی بازار.

از «چند حلقه تولید شد؟» تا «کجا و چه زمانی مورد نیاز است؟»

اگر اطلاعات تولید کارخانه‌ها به‌صورت برخط و ساختاریافته در اختیار نظام تنظیم بازار باشد، می‌توان میزان تولید هر سایز و مدل را با مصرف واقعی مقایسه کرد.

سامانه هوشمند می‌تواند به‌تدریج پاسخ این پرسش‌ها را نیز ارائه کند:

– چه میزان لاستیک در کشور تولید شده است؟
– چه تعداد وارد شده است؟
– چه میزان در شبکه توزیع قرار گرفته؟
– موجودی هر منطقه چقدر است؟
– کدام سایز در آستانه کمبود قرار دارد؟
– کجا موجودی بیش از تقاضای واقعی است؟
– متوسط عمر مصرف هر نوع تایر چقدر است؟
– کدام گروه‌های خودرویی مصرف بیشتری دارند؟
– چه زمانی موج بعدی تقاضا ایجاد خواهد شد؟

این اطلاعات می‌تواند حتی به پیش‌بینی تقاضای آینده کارخانه‌ها کمک کند.

یعنی به جای آنکه ابتدا کمبود ایجاد شود و سپس سیاستگذار به دنبال افزایش عرضه برود، سیستم بتواند با تحلیل داده‌ها، کمبود احتمالی را پیش از وقوع شناسایی کند.

یک قدم فراتر؛ مدیریت چرخه عمر لاستیک

شناسنامه دیجیتال لاستیک فقط برای زمان فروش نیست.

اگر تاریخ تولید، تاریخ نصب و خودرو مشخص باشد، می‌توان چرخه عمر تایر را نیز تا حد امکان پایش کرد.

در پایان عمر لاستیک، اطلاعات آن می‌تواند وارد زنجیره جمع‌آوری و بازیافت شود.

در این مدل، حتی می‌توان از میزان تولید تایر نو تا میزان خروج تایر فرسوده، یک تصویر نسبتاً دقیق از چرخه اقتصادی و زیست‌محیطی لاستیک ایجاد کرد.

در واقع، موضوع دیگر فقط «تنظیم بازار لاستیک» نیست؛ بلکه ایجاد یک زیرساخت داده‌ای برای حکمرانی زنجیره تایر است.

مطالبه عصر کار

اکنون که زیرساخت ثبت اطلاعات تولید و توزیع تایر در کشور وجود دارد، سؤال این است که مرحله بعدی تحول دیجیتال بازار لاستیک چه خواهد بود؟

آیا وزارت صمت و متولیان تنظیم بازار آماده‌اند از سامانه‌های صرفاً ثبت‌کننده اطلاعات، به سمت یک سامانه هوشمند تحلیل تولید، توزیع و مصرف تایر حرکت کنند؟

سامانه‌ای که بتواند تولید هر کارخانه را با مصرف واقعی خودروها تطبیق دهد، تقاضای آینده را پیش‌بینی کند، موجودی مناطق را رصد کند و عرضه را بر اساس نیاز واقعی هدایت کند.

عصر کار معتقد است بازار لاستیک بیش از یک سامانه برای ثبت معامله نیاز دارد؛ این بازار به یک شناسنامه دیجیتال برای محصول و یک نظام هوشمند برای مدیریت چرخه عمر آن نیازمند است.

از خط تولید تا چرخ خودرو؛

هر لاستیک باید قابل شناسایی، قابل ردیابی و بخشی از یک زنجیره داده‌ای باشد.

چنین مدلی می‌تواند فاصله میان تولید، توزیع و مصرف واقعی را کاهش دهد و تنظیم بازار لاستیک را از واکنش به بحران، به سمت پیش‌بینی و مدیریت هوشمند سوق دهد.

/پایان متن/