سرویس اقتصادی عصر کار؛ سعید زحمتکشان: کریم مجرب، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس، در ماههای اخیر بر چند محور در بخش معدن تأکید کرده است؛ از توسعه اکتشاف و شناسایی ذخایر جدید گرفته تا تکمیل زنجیره ارزش و ساماندهی معادن.
در آخرین نشست شورای معادن استان نیز ساماندهی معادن شن و ماسه شمالغرب شیراز مورد بررسی قرار گرفت و بر استفاده از مطالعات علمی برای ساماندهی این محدوده تأکید شد.
همچنین در برنامههای اعلامشده از سوی صمت فارس، فعالسازی معادن غیرفعال با استفاده از فناوریهای نوین و افزایش بهرهوری بخش معدن مورد توجه قرار گرفته است.
مجرب همچنین در نشست مشترک علمی و اجرایی بخش معدن فارس، استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای اجرایی معدن را فرصتی برای ارتقای بهرهوری، کاهش هزینهها و تصمیمگیری دقیقتر عنوان کرده است.
بنابراین، مسئله امروز این نیست که آیا صمت فارس به موضوع فناوری توجه دارد یا خیر؛ موضوع این است که این نگاه چگونه به یک پروژه اجرایی تبدیل خواهد شد.
تجربه زنجان؛ وقتی معدن وارد مدار پایش برخط میشود
در زنجان، طرح پایش و مانیتورینگ هوشمند معادن وارد مرحله اجرا شده است. این طرح با هدف افزایش شفافیت در فعالیت معادن و نظارت دقیقتر بر برداشت و حمل مواد معدنی طراحی شده و اطلاعات فعالیت معدن را به شکل برخط در اختیار دستگاههای مرتبط قرار میدهد.
اهمیت این مدل در آن است که بخشی از نظارت معدن از گزارشهای دورهای و بازدیدهای موردی به سمت دادههای مستمر و قابل پایش حرکت میکند.
این تجربه برای فارس، با توجه به ظرفیت معدنی استان، قابل توجه است؛ نه به این معنا که مدل زنجان باید عیناً در فارس کپی شود، بلکه به این دلیل که یک سؤال مشخص ایجاد میکند:
آیا میتوان نظارت بر میزان استخراج، حمل، باسکول و تولید معادن فارس را نیز به شکل برخط و دادهمحور انجام داد؟
مطالبهای فراتر از عنوان «هوشمندسازی»
استفاده از فناوری و هوش مصنوعی زمانی برای بخش معدن ارزش عملی پیدا میکند که خروجی آن در فرآیندهای واقعی قابل مشاهده باشد.
برای صمت فارس، چند موضوع میتواند مبنای یک برنامه اجرایی قرار گیرد:
– پایش برخط میزان استخراج و حمل مواد معدنی؛
– اتصال اطلاعات باسکول و حملونقل به سامانه نظارتی؛
– استفاده از دادهها برای کنترل و محاسبه دقیقتر حقوق دولتی؛
– شناسایی تغییرات غیرعادی در میزان برداشت؛
– ایجاد داشبورد مدیریتی برای رصد وضعیت معادن استان؛
– آغاز اجرای آزمایشی در چند معدن و سپس توسعه سامانه در سطح استان.
این مدل میتواند در کنار برنامههای اعلامشده صمت فارس برای اکتشاف، فعالسازی معادن غیرفعال و تکمیل زنجیره ارزش قرار گیرد؛ یعنی فناوری به جای اینکه یک پروژه مستقل باشد، به ابزار مدیریت بخش معدن تبدیل شود.
سؤال مشخص از مدیرکل صمت فارس
فارس در بخش معدن ظرفیت قابل توجهی دارد و مدیرکل صمت استان نیز بر نقش فناوری در آینده این بخش تأکید کرده است.
اکنون مطالبه مشخص این است:
آیا صمت فارس برای راهاندازی پایش برخط معادن برنامه اجرایی دارد؟
اگر پاسخ مثبت است، این طرح در چه مرحلهای قرار دارد، چه معادنی به عنوان پایلوت انتخاب خواهند شد و چه زمانی نخستین خروجی آن قابل مشاهده خواهد بود؟
و اگر هنوز چنین پروژهای در دستور کار نیست، آیا تجربه استانهایی مانند زنجان میتواند مبنای طراحی یک پایلوت بومی در فارس قرار گیرد؟
فناوری زمانی میتواند به تحول در معدن کمک کند که از سطح تأکید و برنامه، به یک ابزار واقعی برای نظارت، تصمیمگیری و مدیریت منابع تبدیل شود.
/پایان متن/
Wednesday, 16 September , 2026