به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عصر، محمدحسین فیروزی مدیرکل کتابخانههای عمومی استان فارس در ابتدای این گفتوگو با تأکید بر اینکه توسعه زیرساختها، ستون فقراتِ دسترسی عادلانه به کتاب است، به ترسیم وضعیت کتابخانه های عمومی استان در سه سال اخیر پرداخت. وی با ارائه آمارهای دقیق عنوان کرد: امروز استان فارس با دارا بودن ۲۷۵ کتابخانه عمومی و در مجموع ۳۳۲ نقطه خدمت در سراسر استان، در میان استانهای برتر کشور یعنی رتبههای دوم و سوم قرار دارد. اما نکته افتخارآمیز اینجاست که در زمینه پروژههای فعال کتابخانهای، فارس رتبه نخست را در کل کشور به خود اختصاص داده است.
عضو شورای فرهنگ عمومی استان در ادامه افزود: اگر بخواهیم رشد این پروژهها را به صورت ملموس بررسی کنیم، باید بگویم که در بازه زمانی سه ساله اخیر، میانگین پیشرفت فیزیکی پروژههای کتابخانهای در سطح استان از عدد ۲۹ درصد به ۶۵ درصد رسیده است؛ این یعنی تحقق رشدی فراتر از ۱۰۰ درصد که در نظام مدیریت عمرانی استان، یک جهش محسوب میشود. ما در این مسیر با تعریف ۱۶ پروژه شاخص بر اساس اعتبارات دولتی (ماده ۲۳)، گرههای کور سالیان متمادی را باز کردیم. بهعنوان نمونه، پروژه کتابخانه خفر پس از ۱۵ سال انتظار به بهرهبرداری رسید و کتابخانه مرکزی لار که ۱۷ سال در بلاتکلیفی بود، اکنون در مراحل نهایی تجهیز و آمادهسازی قرار دارد.
مدل موفق شیراز؛ تبلور همکاری بیندستگاهی
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس با اشاره به چالشهای مدیریتی در کلانشهرها، به الگوی موفق همکاری در شیراز اشاره کرد و گفت: در بسیاری از کلانشهرهای کشور، چالشهای بیندستگاهی مانع بزرگی بر سر راه توسعه کتابخانههاست. اما در شیراز، با کنار گذاشتن اختلافات کهنه و با فهم مشترک از اولویتهای فرهنگی، به مدلی دست یافتیم که در کشور بینظیر است. این سطح از تعامل منجر به رشد ۵۰ درصدی زیرساختهای کتابخانهای در شهرستان شیراز شده است. این موفقیت نشان میدهد که اگر ارادهای معطوف به توسعه وجود داشته باشد، حتی ساختارهای قدیمی و اختلافبرانگیز نیز قابل اصلاح هستند.
فیروزی در ادامه به موضوع نیمدرصد درآمد شهرداریها اشاره کرد و افزود: طبق ماده ۶ قانون تأسیس نهاد کتابخانهها، شهرداریها مکلف به پرداخت نیمدرصد درآمد خود هستند. اگرچه در سالهای گذشته وضعیت وصول این حق قانونی در استان چندان مطلوب نبود؛ اما در حال حاضر پرداخت نیم درصد در استان به صورت متوسط حدود ۱۰ درصد است. ما به سمت تعامل با شهرداری هاحرکت کردیم؛ امروز بر این باوریم که توسعه فرهنگی، زیربنای توسعه شهری است و شهرداریها با پرداخت این سهم، در واقع در حال سرمایهگذاری برای کاهش آسیبهای اجتماعی در شهر خود هستند
سیاست «شهر بدون کتابخانه»؛ عدالت فرهنگی در عمل
مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس درباره شهرهای فاقد کتابخانه گفت: با حمایت استاندار، فارس در حال حاضر به سمتی میرود که دیگر هیچ شهر بدون کتابخانهای در آن وجود نداشته باشد. از مجموع ۲۲ شهر فاقد کتابخانه که شناسایی شده بودند، برای ۷ شهر پروژه فعال تعریف شده است. سیاست ما این است که با بهرهگیری از توان خیرین و استفاده از ساختمان های دولتی در شهرهایی که پروژه ندارند، با حمایت فرمانداران و نمایندگان مردم کتابخانه ایجاد کنیم.
کتابخانههای سیار؛ پلی برای عبور از مرزهای جغرافیایی
فیروزی در ادامه با اشاره به اینکه ۵ کتابخانه سیار در فارس وجوددارد گفت: کتابخانه سیار صرفاً یک خودروی حامل کتاب نیست؛ بلکه ابزار اصلی ما برای ایجاد عدالت فرهنگی در مناطقی است که امکان ساخت بنای ثابت را ندارند.
وی افزود: «در حال حاضر شهرستانهای شیراز، اقلید، کازرون، مرودشت و داراب خدمات سیار ارائه میدهیم که سه مورد از این خدمات در تنها یک سال گذشته افتتاح شده است.
فیروزی گفت: کتابخانههای سیار ما در سختترین دورانها نیز حضور داشتند. بهویژه در دوران جنگ و در اوج حضور مردم در میادین، کتابخانههای سیار ما هر شب در میادین حضور داشتند تا حتی در آن شرایط، امید و آگاهی را به مردم منتقل کنند.
تفاهمنامههای نوین؛ ساخت کتابخانه در دلِ مدارس و طرحهای هادی
مدیرکل با اشاره به ضرورت استفاده از فضاهای موجود گفت: «ما نباید منتظر بمانیم تا همهچیز از صفر ساخته شود. از همین رو، تفاهمنامههای خلاقانهای را با دستگاههای اجرایی تعریف کردهایم که در کشور پیشرو است. با نوسازی مدارس: برای اولین بار در کشور، طرح مشترکی برای ساخت کتابخانه در دل مدارس تعریف شد تا دانشآموزان دسترسی مستقیم به کتاب داشته باشند.
وی افزود: همچنین رایزنیهای گستردهای با بنیاد مسکن انجام شده تا در طرحهای هادی روستایی، ساخت کتابخانههای عمومی جانمایی و پیشبینی شود. همچنین طبق تعامل با ستاد بازآفرینی شهری، در محلات هدف بازآفرینی، بر روی ایجاد کتابخانههای محلی تمرکز کردهایم تا هویت فرهنگی محلات احیا شود. این مسیرهای جدید در صورتی که تثبیت شود، جهش قابل توجهی در استان خواهیم داشت.
گذار از مخزنداری به «پاتوق فرهنگی-اجتماعی»
این مقام مسئول در بخش دیگری از صحبتهای خود با خبرنگار «عصر کار» به تغییر کارکرد کتابخانهها پرداخت: بزرگترین خطای استراتژیک در گذشته، نگاهِ مخزنداری به کتابخانه بود. ما در ده سال اخیر این نگاه را تغییر دادیم. امروز کتابخانه فقط محل امانت کتاب نیست، بلکه یک «پاتوق فرهنگی-اجتماعی» است. ما با اضافه کردن ضلع سوم یعنی «خدمات»، کتابخانهها را به مراکز پرنشاط محلات تبدیل کردهایم. برگزاری بیش از ۲۰ هزار رویداد فرهنگی در هر شش ماه، گواه این مدعاست. اشتیاق مردم بهویژه نوجوانان برای حضور در این رویدادها و عضویت در کتابخانهها بهقدری است که گاهی شاهد صفهای طولانی شهروندان هستیم. و این موضوع مورد توجه اساتید علم اطلاعات و دانش شناسی قرار گرفته است.
فیروزی در حوزه سالنهای مطالعه نیز به روند قانونمندسازی اشاره کرد: فارس در حوزه مدیریت سالن های مطالعه خصوصی پیشتاز است. طبق قانون باید تمامی مجوزهای سالن مطالعه فقط باید از سمت نهاد کتابخانه های عمومی صادر شود.
در حال حاضر ۳۳ سالن مطالعه خصوصی در استان داریم که ۱۹ مورد آن طی ۳ سال اخیر افتتاح شده؛ با بهرهبرداری از آنها، ۱۳۰۰ صندلی به ظرفیت مطالعاتی استان اضافه شده است، همچنین ۴۰ پرونده جدید سالن مطالعه خصوصی نیز در حال بررسی است.
فارس؛ پیشتاز در خدمترسانی به عشایر
مدیرکل کتابخانههای عمومی در بخش پایانی گفتوگو با بیان اینکه فارس دارای بیشترین جمعیت عشایری کشور است، گفت: از چهار سال گذشته اردوی کتابخانه عشایر رو آغاز کردیم خدمات یک روزه به مناطق عشایر بحث عشایر مناطقی هست که هیچ دسترسی به خدمات فرهنگی نداند؛ این کار مورد حمایت استانداری فارس، سازمان امور عشایر کشور و سازمان اجتماعی وزارت کشور قرار گرفت.
وی گفت: طرحهایی نظیر «آب و کتاب» که نشریات را با ۵۲ تانکر آبرسانی به قلب چادرها میرساند، یا طرح «سفیر کتاب» که با مشارکت ۸۰ راهبر آموزشی در ۵۰۰ مدرسه عشایری در حال اجراست، نمونههایی از تلاش ما برای برقراری عدالت در دسترسی برای مناطق عشایری استان است.
/پایان متن/
Tuesday, 25 August , 2026