سرویس مدیریت شهری عصر کار؛ سعید زحمتکشان: انتشار گزارشی روشن از اقدامات دستگاههای مسئول و وضعیت پرونده فنی ساختمانها میتواند مسیر ایمنسازی، پیشگیری و پاسخگویی را شفافتر کند. شناسایی ساختمان ناایمن، آغاز مسیر مدیریت خطر است؛ اما نتیجه زمانی مشخص میشود که بدانیم چه اقدام اصلاحی انجام شده، وضعیت خطر چه تغییری کرده و سهم تخصصی هر دستگاه در این فرآیند چه بوده است.
نشست بررسی ساختمانهای ناایمن شیراز با حضور نمایندگانی از مدیریت شهری، دستگاه قضایی، راهوشهرسازی، سازمان نظام مهندسی ساختمان فارس و دیگر نهادهای مرتبط برگزار شده است. اکنون انتظار میرود نتیجه این همکاری و اقدامات انجامشده نیز بهصورت روشن و قابلپیگیری اعلام شود.
مسئولیتی مشترک، نقشی تخصصی
ایمنی ساختمانهای موجود مسئولیت انحصاری یک سازمان نیست. مالکان، بهرهبرداران، شهرداری، آتشنشانی، دستگاههای اجرایی و نهادهای تخصصی، هرکدام متناسب با اختیارات و مسئولیتهای خود در پیشگیری و رفع خطر نقش دارند.
بنابراین پرسش از سازمان نظام مهندسی ساختمان فارس به معنای انتساب تمام مسئولیت ساختمانهای ناایمن به این سازمان نیست. مطالبه اصلی، روشنشدن نقش تخصصی جامعه مهندسی در ارزیابی خطر، ارائه راهکار فنی و همراهی با فرایند ایمنسازی است.
آیا نظام مهندسی فارس در ارزیابی فنی ساختمانهای بحرانی مشارکت داشته است؟ آیا گزارشی درباره وضعیت سازه، تأسیسات یا امکان مقاومسازی آنها تهیه شده است؟ چه ظرفیت کارشناسی در اختیار کارگروه قرار گرفته و نتیجه این همکاری چه بوده است؟
پرسش «عصر کار» مقصریابی نیست؛ پرسش این است که پس از اعلام خطر، چه اقدام مشخصی انجام شده و سهم تخصصی هر دستگاه چه بوده است؟
از تشکیل پرونده تا کاهش واقعی خطر
تشکیل پرونده و صدور اخطار بهتنهایی به معنای رفع خطر نیست. باید مشخص شود برای ساختمانهای مورد بررسی چه برنامه اصلاحی تعیین شده، چه اقداماتی به نتیجه رسیده و وضعیت ایمنی آنها اکنون چگونه ارزیابی میشود.
انتشار گزارش دورهای میتواند بدون افشای نشانی یا اطلاعات حساس، مراحل اقدام و روند کلی ایمنسازی را برای شهروندان توضیح دهد. شفافیت در این حوزه نهتنها موجب نگرانی نمیشود، بلکه میتواند اعتماد عمومی به فرایند پیشگیری را تقویت کند.
اگر حادثهای رخ دهد، پرونده ساختمان کجاست؟
در کنار پیگیری رفع خطر، پرسش مهم دیگری نیز وجود دارد: اگر در ساختمانی حادثهای رخ دهد، کارشناسان چگونه به سوابق واقعی آن دسترسی پیدا میکنند؟
پروانه، نقشههای مصوب، نقشههای چونساخت، گزارشهای نظارت، مشخصات طراح و مجری، نتایج آزمایشهای فنی، اطلاعات پیمانکاران و تأمینکنندگان مصالح و سوابق تعمیرات در کجا نگهداری میشود؟
آیا این اطلاعات با شناسه ملک و از طریق پروندهای واحد قابلبازیابی است یا میان شهرداری، نظام مهندسی، مالک، مجری، آزمایشگاه و دیگر مراجع پراکنده شده است؟
این پرسش فقط به بررسی پس از حادثه مربوط نیست. دسترسی به سابقه کامل ساختمان میتواند پیش از وقوع حادثه نیز برای شناسایی نقص، ارزیابی خطر و تعیین اولویت بازرسیها مورد استفاده قرار گیرد.
ساختمان پس از بهرهبرداری رها نشود
خطر همیشه در زمان ساخت ایجاد نمیشود. تغییر کاربری، فرسودگی تأسیسات، مداخله در سازه، انسداد مسیرهای خروج و تعمیرات غیراصولی ممکن است سالها پس از بهرهبرداری، ساختمان را در معرض خطر قرار دهد.
به همین دلیل، پرونده فنی ساختمان نباید با صدور پایانکار متوقف شود. تعمیرات اساسی، مقاومسازی، تغییر کاربری و مداخلات مؤثر بر ایمنی باید در سابقه ساختمان ثبت و قابلپیگیری باشد.
راهکار؛ پرونده الکترونیکی و مدیریت هوشمند
یکی از راهکارهای قابلبررسی، ایجاد پرونده الکترونیکی مستمر برای هر ساختمان و تبادل اطلاعات میان شهرداری، آتشنشانی، راهوشهرسازی و نظام مهندسی فارس است.
سوابق بازدید، اخطارها، گزارشهای فنی، نتایج آزمایشها، اقدامات اصلاحی و تغییرات ساختمان میتواند در این پرونده ثبت شود. هر سند نیز باید دارای هویت ثبتکننده، زمان ثبت، امضای الکترونیکی و سابقه تغییرات باشد تا اصالت آن قابلبررسی بماند.
پس از ایجاد دادههای معتبر و استاندارد، ابزارهای تحلیل داده و هوش مصنوعی میتوانند به شناسایی پروندههای ناقص، کشف مغایرتها، اولویتبندی بازرسیها و ارائه هشدارهای زودهنگام کمک کنند. فناوری جایگزین تشخیص مهندس نیست؛ ابزاری برای تصمیمگیری دقیقتر و مدیریت دادهمحور است.
مطالبه روشن «عصر کار»
«عصر کار» از سازمان نظام مهندسی ساختمان فارس و دیگر دستگاههای مرتبط دعوت میکند درباره نقش خود در بررسی ساختمانهای ناایمن، اقدامات کارشناسی انجامشده، نحوه نگهداری سوابق فنی و برنامه استفاده از فناوری برای پایش ایمنی توضیح دهند.
همچنین انتظار میرود روشن شود آیا برای ساختمانهای شیراز پرونده فنی یکپارچه و قابلبازیابی وجود دارد، نتایج آزمایشها چگونه اصالتسنجی میشوند و تغییرات پس از بهرهبرداری در کجا ثبت میشود.
این رسانه آمادگی دارد پاسخ، اسناد و دیدگاههای تمام دستگاههای مرتبط را حرفهای، دقیق و بدون پیشداوری منتشر کند.
ایمنی ساختمانها موضوع رقابت سازمانی یا متهمکردن یک دستگاه نیست. مسئله، تبدیل هشدار به اقدامی روشن، قابلاندازهگیری و قابلپیگیری است.
پرسش نهایی «عصر کار» ساده اما جدی است: برای کاهش خطر چه اقدام مشخصی انجام شده و اگر حادثهای رخ دهد، پرونده واقعی ساختمان از کجا قابلبازیابی خواهد بود؟
/پایان متن/
Thursday, 20 August , 2026