دسترسی ها

سرویس اقتصادی عصر کار؛ سعید زحمت‌کشان: در گذشته، بسیاری از خانواده‌ها در فصل وفور محصولات کشاورزی، بخشی از نیاز ماه‌های بعد خود را خریداری و با روش‌های مختلف نگهداری می‌کردند. امروز سردخانه‌ها و واحدهای فرآوری و بسته‌بندی همین کارکرد را در مقیاسی گسترده‌تر بر عهده دارند. منطق اقتصادی این فعالیت‌ها روشن است: محصولی که در فصل برداشت فراوان است و ممکن است با افت قیمت یا خطر فساد مواجه شود، باید به‌درستی نگهداری یا فرآوری شود تا در زمان نیاز بازار نیز امکان عرضه داشته باشد.

بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، حدود ۱۳.۳ درصد مواد غذایی در جهان پس از برداشت و پیش از رسیدن به مرحله خرده‌فروشی، در بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل، نگهداری و فرآوری از دست می‌رود. این آمار اگرچه مربوط به کل جهان است و نمی‌توان آن را به فارس تعمیم داد، اما اهمیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نگهداری و فرآوری محصولات را نشان می‌دهد.

ارزش افزوده باید به نفع تولیدکننده و مصرف‌کننده باشد

برای نمونه، محصولی مانند خیار در فصل برداشت با قیمت مشخصی از کشاورز خریداری و پس از فرآوری و بسته‌بندی به خیارشور تبدیل می‌شود. طبیعی است که محصول نهایی به دلیل هزینه مواد اولیه، نیروی انسانی، انرژی، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و نگهداری، قیمت بالاتری داشته باشد؛ اما این افزایش باید با هزینه‌های واقعی و سود متعارف تناسب داشته باشد.

نگهداری محصول در سردخانه یا فرآوری آن به‌خودی‌خود احتکار نیست؛ این فعالیت‌ها بخش ضروری زنجیره تأمین غذا هستند. با این حال، لازم است از طریق نظارت بر وضعیت عرضه و شفافیت قیمت تمام‌شده، اطمینان حاصل شود که ذخیره‌سازی به استمرار عرضه کمک می‌کند و زمینه محدودشدن غیرمتعارف عرضه یا افزایش نامتناسب قیمت‌ها را فراهم نمی‌آورد.

حمایت از تولیدکننده و حفظ قدرت خرید مردم نیز دو هدف متضاد نیستند. تولیدکننده باید بتواند با در نظر گرفتن هزینه‌های واقعی، فعالیت اقتصادی سودآوری داشته باشد و مصرف‌کننده نیز نباید بار تمام افزایش هزینه‌ها و ناکارآمدی‌های زنجیره تأمین را تحمل کند.

ظرفیت فارس برای توسعه صنایع غذایی

استان فارس با برخورداری از ظرفیت‌های متنوع کشاورزی، زمینه مناسبی برای توسعه صنایع غذایی، فرآوری، سردخانه و بسته‌بندی دارد. با این حال، توسعه این بخش باید بر اساس میزان و نوع محصولات هر شهرستان، فصل برداشت، بازار مصرف و ظرفیت زیرساختی مناطق انجام شود.

کریم مجرب، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس، در گزارش مربوط به انتخاب استان به‌عنوان پایلوت ملی توسعه زنجیره‌های ارزش اعلام کرده است که زنجیره غذایی و کشاورزی یکی از محورهای اولویت‌دار توسعه استان است. تکمیل حلقه‌های تولید و هدایت سرمایه‌گذاری به بخش‌های دارای مزیت اقتصادی نیز از اهداف این رویکرد عنوان شده است.

این برنامه می‌تواند فرصتی برای شناسایی خلأهای موجود در زنجیره غذایی استان باشد؛ به‌ویژه در مناطقی که تولید محصولات کشاورزی قابل توجه است، اما ظرفیت فرآوری، نگهداری و بسته‌بندی متناسب با میزان تولید توسعه نیافته است.

مطالبه از معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری فارس

مسعود گودرزی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری فارس، در همایش معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری زنجیره‌های مزیت‌دار استان در مهرماه ۱۴۰۵، بر ضرورت هدایت سرمایه‌ها بر اساس مطالعات کارشناسی، مزیت‌های اقتصادی و ظرفیت تکمیل زنجیره‌های ارزش تأکید کرده و کشاورزی و صنایع فرآوری محصولات آن را از زمینه‌های مستعد سرمایه‌گذاری دانسته است. همچنین تدوین بسته‌های مشخص سرمایه‌گذاری و معرفی فرصت‌های اولویت‌دار از جمله محورهای مطرح‌شده در این برنامه بوده است.

در همین راستا، انتظار می‌رود معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری با همکاری سازمان جهاد کشاورزی، اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت و اداره‌کل امور اقتصادی و دارایی، نقشه فرصت‌های سرمایه‌گذاری صنایع غذایی استان را بر اساس ظرفیت واقعی تولید در شهرستان‌ها تهیه و به سرمایه‌گذاران معرفی کند.

این برنامه باید مشخص کند در کدام مناطق، ایجاد واحدهای فرآوری، صنایع غذایی، سردخانه، سورتینگ و بسته‌بندی توجیه اقتصادی دارد و چه محصولاتی به دلیل نبود زیرساخت مناسب، در فصل برداشت با مشکل نگهداری یا فروش مواجه می‌شوند.

معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری نیز نباید صرفاً به اعلام نام طرح‌ها محدود شود. لازم است اطلاعاتی مانند میزان و فصل تولید محصولات، بازار مصرف، زیرساخت‌های موجود، زمین قابل واگذاری و نیازهای سرمایه‌گذاری در اختیار فعالان اقتصادی قرار گیرد تا سرمایه‌گذار بتواند با شناخت روشن‌تری برای احداث واحدهای تولیدی و بسته‌بندی در مناطق مستعد تصمیم بگیرد.

استفاده از مجوزهای بی‌نام، تسهیل فرایند صدور مجوزها و معرفی بسته‌های سرمایه‌گذاری مشخص برای شهرستان‌ها نیز می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌گذاران را هموار کند. در این میان، اولویت باید با طرح‌هایی باشد که علاوه بر توجیه اقتصادی، به جذب محصولات کشاورزی منطقه، کاهش ضایعات، ایجاد اشتغال پایدار و استمرار عرضه در طول سال کمک می‌کنند.

در نهایت، ارزیابی موفقیت این برنامه نباید فقط بر تعداد مجوزهای صادرشده یا فرصت‌های معرفی‌شده استوار باشد؛ میزان سرمایه‌گذاری تحقق‌یافته، واحدهای به بهره‌برداری رسیده، ظرفیت جذب محصولات کشاورزی و کاهش ضایعات نیز باید در ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار گیرد.

صنعت غذا زمانی به یک مزیت واقعی برای اقتصاد فارس تبدیل می‌شود که میان تولید کشاورزی، فرآوری، نگهداری، بسته‌بندی و بازار مصرف پیوند مؤثر برقرار کند. توسعه این زنجیره باید هم به افزایش درآمد کشاورزان و رونق سرمایه‌گذاری منجر شود و هم با عرضه پایدارتر محصولات، در خدمت تعادل بازار و قدرت خرید مردم قرار گیرد.

/پایان متن/