سرویس عمرانی عصر کار؛ سعید زحمت‌کشان: مطابق ماده ۳۵ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مسئولیت نظارت عالیه بر اجرای ضوابط و مقررات شهرسازی و مقررات ملی ساختمان در طراحی و اجرای ساختمان‌ها و طرح‌های شهرسازی و عمرانی شهری، در مواردی که رعایت این ضوابط الزامی است، بر عهده وزارت راه و شهرسازی قرار دارد.
بنابراین موضوع فقط استفاده از یک سامانه یا ابزار الکترونیکی نیست؛ مسئله این است که فناوری چگونه می‌تواند کیفیت، مستندسازی و قابلیت رهگیری فرآیند نظارت را تقویت کند.
اداره‌کل راه و شهرسازی فارس نیز در سال‌های گذشته سابقه طراحی و استفاده از فرآیندهای نظارت عالیه و بازدید از پروژه‌های ساختمانی در شهرها و شهرستان‌های استان را داشته است. در طرح جامع نظارت عالیه فارس، مواردی مانند برنامه‌ریزی بازدیدها، کنترل نحوه رعایت مقررات ملی ساختمان، ثبت گزارش‌ها، پیگیری رفع ایرادات و تحلیل نتایج بازدیدها پیش‌بینی شده بود.
امروز پرسش این است که این فرآیندها با ظرفیت‌های فناوری تا چه اندازه توسعه پیدا کرده‌اند.
۱. پایش ساخت‌وسازها
آیا اطلاعات پروژه‌های مشمول نظارت عالیه، گزارش بازدیدها و نتایج بررسی‌ها به شکل متمرکز و قابل رهگیری ثبت می‌شود؟
۲. ثبت و پیگیری گزارش‌های نظارتی
آیا گزارش بازدید، موارد نیازمند اصلاح و نتیجه پیگیری آنها در یک فرآیند الکترونیکی ثبت می‌شود تا وضعیت هر پروژه در طول زمان قابل مشاهده باشد؟
۳. استفاده از داده‌های موجود
آیا امکان استفاده و تطبیق اطلاعات مربوط به نقشه‌ها، مجوزها، مشخصات پروژه و گزارش‌های نظارتی برای کمک به کارشناسان وجود دارد؟
۴. تحلیل و شناسایی الگوها
آیا اطلاعات حاصل از بازدیدهای نظارتی به‌صورت دوره‌ای تحلیل می‌شود تا مشخص شود کدام ایرادات یا مغایرت‌ها بیشتر تکرار می‌شوند و برنامه نظارتی بر اساس این داده‌ها هدفمندتر شود؟
۵. پروژه‌های عمرانی و راهی
در خصوص پروژه‌های عمرانی و راهی که اجرای آنها در حوزه مسئولیت یا کارفرمایی اداره‌کل راه و شهرسازی فارس قرار دارد نیز این پرسش مطرح است که وضعیت پیشرفت، برنامه اجرایی، گزارش‌های نظارت و مسائل فنی پروژه‌ها چگونه ثبت و پایش می‌شود و آیا ابزارهای الکترونیکی برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد؟
در این بخش، موضوع باید متناسب با نوع پروژه و حدود مسئولیت اداره‌کل بررسی شود و پروژه‌هایی که در حوزه دستگاه‌های دیگر مانند راهداری یا سایر مجموعه‌های تابعه وزارت راه قرار دارند، از این مطالبه تفکیک شوند.
۶. وضعیت پروژه‌های بزرگ مسکن
اداره‌کل راه و شهرسازی فارس در حال پیگیری تعداد قابل توجهی پروژه نهضت ملی مسکن است و اخیراً نیز بازدید و پایش پروژه‌های این طرح در استان انجام شده است.
پرسش مشخص این است که آیا برای چنین حجم گسترده‌ای از پروژه‌ها، اطلاعات پیشرفت، وضعیت اجرا، موانع، تأمین زیرساخت و برنامه تکمیل به شکل یکپارچه قابل پایش است یا خیر؟
۷. برنامه آینده فناوری
و در نهایت، عبداللهی می‌تواند مشخص کند که برنامه اداره‌کل راه و شهرسازی فارس برای توسعه استفاده از فناوری در فرآیند نظارت چیست؛ چه ابزارهایی اکنون در اختیار مجموعه قرار دارد، چه بخش‌هایی نیازمند تکمیل است و خروجی مورد انتظار این اقدامات برای کاهش زمان بررسی، افزایش شفافیت، دسترسی بهتر به اطلاعات و تقویت نظارت کارشناسی چیست؟
این مطالبه در شرایطی مطرح می‌شود که خود مجموعه راه و شهرسازی فارس در حوزه‌های دیگری نیز تجربه استفاده از سامانه‌های اطلاعاتی و پایش را داشته است؛ از جمله راه‌اندازی سامانه پایش زنجیره تأمین مصالح ساختمانی در استان که برای ثبت و تبادل اطلاعات میان برخی ذی‌نفعان صنعت ساختمان طراحی شده بود.
بنابراین انتظار می‌رود در حوزه نظارت بر ساخت‌وساز و پروژه‌های تحت مسئولیت نیز، ظرفیت فناوری صرفاً به ثبت اطلاعات محدود نشود و در صورت وجود زیرساخت لازم، برای پایش مستمر، تحلیل اطلاعات، مستندسازی و پیگیری نتایج نظارت به کار گرفته شود.
هدف این مطالبه، جایگزین کردن فناوری به جای کار کارشناسی و بازدید میدانی نیست؛ بلکه بررسی این موضوع است که چگونه می‌توان فناوری را در کنار کارشناسان و فرآیندهای قانونی موجود به کار گرفت تا نظارت دقیق‌تر، مستندتر و قابل رهگیری‌تر انجام شود.
«عصر کار» آمادگی دارد توضیحات محمدمهدی عبدالهی، مدیرکل راه و شهرسازی فارس، درباره اقدامات انجام‌شده، ابزارهای مورد استفاده و برنامه این اداره‌کل برای توسعه فناوری در فرآیند نظارت بر ساخت‌وسازها و پروژه‌های تحت مسئولیت را دریافت و منتشر کند.
همچنین شهروندان و فعالان حوزه ساخت‌وساز که تجربه یا مستنداتی درباره فرآیندهای نظارت بر پروژه‌های ساختمانی در فارس دارند، می‌توانند دیدگاه‌ها و مستندات خود را با «عصر کار» در میان بگذارند تا در چارچوب ضوابط رسانه‌ای بررسی شود.
/پایان متن/
Thursday, 1 October , 2026