سرویس گردشگری عصر کار؛ سعید زحمتکشان: بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس، اخیراً از برنامههایی مانند راهاندازی اتاق مانیتورینگ برای پایش اماکن تاریخی و فرهنگی، اتصال اماکن به شبکه فیبر نوری و توسعه خدمات الکترونیک سخن گفته است.
اکنون میتوان این برنامه را به یک مطالبه گستردهتر تبدیل کرد: آیا میتوان برای میراث فرهنگی فارس یک نظام یکپارچه دیجیتال برای مستندسازی، پایش، حفاظت و معرفی ایجاد کرد؟
در چنین رویکردی، برای هر بنای تاریخی میتوان یک پرونده دیجیتال شامل اطلاعات مکانی، تصاویر، اسناد، سوابق مرمت، وضعیت فعلی و گزارشهای کارشناسی ایجاد کرد و تغییرات آن را در طول زمان ثبت و مقایسه کرد.
فناوریهای تصویربرداری سهبعدی، پهپاد، GIS و حسگرهای محیطی نیز میتوانند، متناسب با شرایط هر اثر و نظر کارشناسان، در مستندسازی و پایش مورد استفاده قرار گیرند؛ بهگونهای که فناوری در کنار کارشناسان قرار گیرد و جایگزین قضاوت تخصصی نشود.
از سوی دیگر، سامانه مشارکت مردمی ۳۱۳۱ که برای دریافت گزارشهای مربوط به آسیبهای آثار تاریخی و فرهنگی در فارس راهاندازی شده، نمونهای از استفاده از ابزار دیجیتال برای مشارکت عمومی در حفاظت است.
پرسش اینجاست که آیا میتوان چنین ابزارهایی را به یک سامانه جامعتر متصل کرد تا گزارش، تصویر، موقعیت مکانی، سابقه آسیب و اقدامات انجامشده درباره هر اثر در یک پرونده قابل پیگیری ثبت شود؟
بخش دیگر موضوع، معرفی میراث فارس به ایران و جهان است.
ادارهکل میراث فرهنگی فارس اخیراً از راهاندازی پلتفرم گردشگری استان خبر داده که اطلاعات آثار باستانی، موزهها و بافتهای تاریخی را همراه با مسیر دسترسی و اطلاعات سفر ارائه میکند.
گام بعدی میتواند تکمیل این مسیر با محتوای چندزبانه، تصاویر باکیفیت، تور مجازی، مدلهای سهبعدی، روایتهای تاریخی مستند و معرفی دیجیتال آثار باشد تا مخاطبی که خارج از فارس یا حتی خارج از ایران قرار دارد نیز بتواند پیش از سفر با میراث استان آشنا شود.
از این منظر، فناوری فقط ابزار حفاظت نیست؛ ابزار معرفی، آموزش، پژوهش و توسعه گردشگری فرهنگی نیز هست.
پرسش مشخص از مریدی این است که آیا برای هر یک از این حوزهها، برنامهای مشخص در ادارهکل وجود دارد یا خیر:
* مستندسازی دیجیتال آثار و ایجاد پرونده الکترونیکی برای آنها؛
* استفاده هدفمند از تصویربرداری سهبعدی، پهپاد و GIS در مستندسازی و پایش؛
* توسعه سامانههای گزارشدهی و مشارکت مردمی؛
* ایجاد آرشیو دیجیتال قابل استفاده برای پژوهشگران؛
* معرفی چندزبانه آثار و بناهای تاریخی؛
* توسعه بازدید مجازی و محتوای تعاملی؛
* اتصال اطلاعات میراث فرهنگی به پلتفرمهای گردشگری؛
* و استفاده از فناوری برای کاهش وابستگی به پایشهای صرفاً حضوری، بدون کاستن از نقش کارشناسان و نیروهای تخصصی.
با توجه به اینکه ادارهکل هماکنون برنامههایی در حوزه مانیتورینگ، فیبر نوری، خدمات الکترونیک و پلتفرم گردشگری دارد، میتوان پرسید نقشه راه آینده برای تبدیل این اقدامات به یک زیرساخت یکپارچه مدیریت و معرفی میراث فرهنگی فارس چیست؟
هدف از این مطالبه، جایگزین کردن فناوری به جای نیروی انسانی نیست؛ بلکه استفاده از فناوری برای آن است که کارشناسان میراث فرهنگی با اطلاعات دقیقتر، مستندات کاملتر و ابزارهای پایش گستردهتر بتوانند از آثار بیشتری مراقبت و آنها را بهتر به مردم ایران و جهان معرفی کنند.
عصر کار آماده انتشار پاسخ ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس است.
/پایان متن/
Wednesday, 30 September , 2026