به گزارش پایگاه خبریتحلیلی عصر کار، کارشناسان حوزه حملونقل تأکید میکنند که هیچ حادثهای تکعاملی نیست؛ همانطور که هیچ نهادی بهتنهایی نمیتواند مانع وقوع آن شود.
ایمنی جاده، حاصل هماهنگی میان دهها دستگاه، نهاد و حتی رفتار فردی رانندگان است؛ از قانونگذار تا مجری، از مهندس تا رسانه، از کارخانه تا خانواده.
ایمنی جاده؛ زنجیرهای با ۳۲ حلقه
کارشناسان میگویند: «در هر تصادف، تنها یک مقصر وجود ندارد؛ بلکه زنجیرهای از تصمیمها و کاستیهاست که به هم گره خورده است.»
اگر هر دستگاه وظیفه خود را درست و بهموقع انجام دهد، این زنجیره حفظ میشود و جادهها از خطر دور خواهند ماند.
تفکیک مسئولیتها؛ ساخت در برابر نگهداری
تحلیلگران حوزه راه یادآور میشوند که ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای، مسئول نگهداری و ایمنسازی مسیرهای موجود است؛ یعنی اقداماتی همچون ترمیم علائم، خطکشی، پاکسازی حریم، روشنایی و اصلاح نقاط حادثهخیز.
در مقابل، دستگاههای مجری پروژههای عمرانی وظیفه دارند راههای جدید را با استاندارد کامل ایمنی طراحی، اجرا و به راهداری تحویل دهند.
«راهداری میتواند خطر را کم کند، اما اگر راه در ابتدا ایمن ساخته نشود، نگهداری بهتنهایی نمیتواند همه ریسکها را حذف کند.»
«تحویل راه ایمن، پایهی ایمنی سفر است.»
نقش دستگاههای کلیدی در زنجیره ایمنی
۱. قوه قضائیه و دادستانیها
کارشناسان بر ضرورت اجرای احکام جایگزین حبس برای تخلفات رانندگی خطرناک و تشدید مجازات برای رفتارهای پرخطر تأکید دارند.
«بازدارندگی واقعی در جاده، از اجرای قاطع قانون آغاز میشود.»
۲. مجلس شورای اسلامی
نمایندگان مردم در مجلس میتوانند با افزایش جرایم بازدارنده، اصلاح قوانین بیمهای و تخصیص بودجه پایدار برای ایمنی راهها نقش تعیینکنندهای ایفا کنند.
«ایمنی، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری برای حفظ جان مردم است.»
۳. وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت)
کارشناسان پیشنهاد میکنند بخشی از درآمد صنایع و معادن صرف ایمنسازی مسیرهای تردد و جادههای منتهی به واحدهای صنعتی و معدنی شود.
«صنعت باید در برابر تردد سنگین خود در جادهها مسئولیت اجتماعی بپذیرد.»
۴. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رسانهها
کارشناسان تأکید میکنند که فرهنگ رانندگی ایمن، پیش از آنکه روی آسفالت شکل بگیرد، در ذهن مردم ساخته میشود.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میتواند با بهرهگیری از ظرفیت گسترده خود در تولید و پخش محتوا، نقش محوری در نهادینهسازی فرهنگ ایمنی ایفا کند.
اقدامات پیشنهادی شامل:
• پخش تیزرها و پیامهای کوتاه ایمنی پیش از نمایش فیلمها در سینماها.
• اختصاص بخشی از تبلیغات فرهنگی شهری و محیطی به پیامهای ایمنی ترافیک.
• تولید مستندهای کوتاه و آثار هنری با همکاری سازمان سینمایی و خانه سینما.
• تشویق رسانهها و هنرمندان به مشارکت در پویشهای ملی نظیر «با احتیاط برانیم» یا «جان در مسیر».
«هنر میتواند همان کاری را با ایمنی کند که قانون با اجبار نمیتواند؛ تغییر رفتار از درون.»
۵. سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
صدا و سیما به عنوان رسانه ملی، نقشی بیبدیل در ارتقای فرهنگ ایمنی دارد.
کارشناسان پیشنهاد میکنند این سازمان با بهرهگیری از برنامههای گفتوگومحور و ظرفیت شبکههای استانی، آموزش و گفتوگوی اجتماعی در زمینه ایمنی را فراگیر کند.
اقدامات پیشنهادی:
• برگزاری تریبون آزاد میان شهروندان درباره چالشها و راهکارهای ایمنی جادهای.
• تولید و پخش مستندهای میدانی از مناطق حادثهخیز برای بازتاب دغدغه مردم و کارشناسان.
• طراحی برنامههای گفتوگومحور با حضور رانندگان، کارشناسان و مسئولان.
• اختصاص بخشی از برنامههای خانوادهمحور و صبحگاهی به آموزش نکات ایمنی ساده و کاربردی.
• پخش پیامهای فرهنگی کوتاه در زمانهای پرترافیک رسانهای، مثل قبل از خبر ۲۰:۳۰ یا سریالهای پرمخاطب.
«آگاهیرسانی اگر مردمی شود، اثرش از هر قانون بازدارندهتر است.»
۶. سازمان اوقاف، کمیته امداد و نهادهای اجتماعی
«ایمنی یک فرهنگ است و فرهنگ را باید از دل جامعه ساخت.»
نهادهای مذهبی و مردمی میتوانند با آموزش، حمایت از خانوادههای آسیبدیده و ترویج رفتار ایمن در روستاها و محورهای پرخطر، نقش اجتماعی خود را ایفا کنند.
سازمان اوقاف میتواند با جهتدهی هوشمندانه به نیت واقفان، وقف در حوزه ایمنی جادهها را بهعنوان یک مصداق نو و ماندگار از انفاق معرفی کند؛ مانند:
• وقف برای نصب روشنایی یا علائم هشدار در محورهای حادثهخیز
• احداث پناهگاههای امدادی و استراحتگاههای ایمن برای رانندگان
• تأمین تجهیزات امداد و نجات جادهای
«وقف ایمنی، یعنی وقف برای حفظ جان انسانها؛ و هیچ وقفی بالاتر از نجات جان نیست.»
کمیته امداد امام خمینی (ره) نیز میتواند در حوزه ایمنی جاده نقشآفرین باشد.
کارشناسان معتقدند که نگاه به جوانی جمعیت نباید تنها به ازدواج و جهیزیه محدود شود؛ پیشگیری از مرگ جوانان در تصادفات نیز بخشی از تحقق جوانی جمعیت است.
بنابراین، کمیته امداد میتواند بخشی از ظرفیت حمایتی خود را در زمینههایی مانند:
• آموزش خانوادههای کمبرخوردار درباره سفر ایمن،
• تأمین تجهیزات ایمنی برای ناوگان روستایی یا خانوارهای نیازمند،
• و حمایت از طرحهای مردمی در محورهای پرتصادف بهکار گیرد.
«جوانی جمعیت، فقط ازدواج و تولد نیست؛ حفظ جان جوانان در مسیر زندگی هم هست.»
۷. وزارت آموزشوپرورش و دانشگاهها
«راننده قانونمدار از مدرسه شروع میشود.»
آموزش اصول ایمنی و قوانین ترافیکی باید از سنین پایین آغاز شود تا در نسل آینده نهادینه شود.
۸. وزارت کشور، استانداریها و شوراهای ترافیک
هماهنگی مدیریتی در سطح استان و شهرستان، پایه تصمیمهای ایمنی است.
«اگر تصمیمهای ایمنی استانی هماهنگ نباشد، حتی بهترین زیرساختها هم کارایی ندارند.»
۹. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی
کارشناسان بر نقش بنیاد مسکن در مدیریت دسترسیهای جادهای روستاها تأکید میکنند.
در طرحهای هادی، رعایت اصول ایمنی در طراحی و کنترل دسترسیها باید الزامی شود تا از بروز نقاط حادثهخیز در حاشیه راهها جلوگیری گردد.
«دسترسیهای غیراصولی، خطر خاموش جادهها هستند.»
بنیاد مسکن میتواند با همکاری راهداری:
• از ایجاد دسترسیهای جدید به محورهای اصلی بدون مجوز فنی جلوگیری کند،
• دسترسیهای غیرمجاز موجود را مسدود یا اصلاح کند،
• و طرحهای هادی را بهگونهای بازنگری نماید که ایمنی جاده و روستا در کنار هم تأمین شود.
«طرح هادی ایمن، یعنی طرحی که جان روستاییان را هم در خانه و هم در مسیر حفظ کند.»
۱۰. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
یکی از حلقههای مهم زنجیره ایمنی، آمادگی نظام سلامت در مدیریت پس از حادثه است.
کارشناسان تأکید دارند که سرعت و کیفیت امدادرسانی در ساعات اولیه پس از تصادف، تعیینکننده مرگ یا زندگی مصدومان است.
از این رو، تجهیز و فعالسازی بیمارستانهای ترومایی (ویژه مصدومان حوادث رانندگی) در همه شهرستانها ضروری است.
«نباید سرنوشت مصدوم به فاصلهی زیاد تا بیمارستان مجهز گره بخورد.»
پیشنهادها شامل:
• تجهیز همه شهرستانها به مراکز درمانی ترومای فعال،
• حضور پزشکان متخصص جراحی، بیهوشی و ارتوپدی در تمام ایام سال از جمله تعطیلات،
• و ارتقای آمادگی اورژانس جادهای برای انتقال سریع و ایمن مصدومان.
«ایمنی جاده فقط پیشگیری از حادثه نیست؛ نجات جان پس از حادثه هم بخشی از ایمنی است.»
💬 جملات کلیدی برای رسانهها
• «ایمنی جاده، محصول همکاری ۳۲ دستگاه است؛ نه فقط راهداری یا پلیس .»
• «ادارهکل راهداری مسئول نگهداری است، نه ساخت راه.»
• «جوانی جمعیت یعنی حفظ جان جوانان در جادهها نیز.»
• «وقف ایمنی، سنتی نو برای نجات جان انسانهاست.»
• «صدا و سیما میتواند تریبون ایمنی مردم باشد.»
• «بنیاد مسکن باید دسترسیهای غیرمجاز را ببندد تا جادهها امنتر شوند.»
• «تجهیز بیمارستانهای ترومایی، نیمی از ایمنی جاده پس از حادثه است.»
• «ساخت راه ایمن، شرط لازم است؛ نگهداری آن شرط کافی.»
• «ایمنی، وظیفه یک اداره نیست؛ مسئولیت یک کشور است.»
Thursday, 16 July , 2026