دسترسی ها

گزارش اختصاصی سرویس عمرانی عصر کار؛ اکبر پورداج: تصور کارشناسانه بر این بود که علاوه بر چهار بانده شدن ۷ کیلومتر از جاده مورد نظر، اصلاح و تعریض پیچ جاده موجود نیز مد نظر قرار گیرد که شوربختانه چنین نگردید و پیچ موجود به کلی حذف گردید. فاجعه بار اینکه حذف پیچ موجود در شرایطی که امکان حفظ کالبد جاده موجود، اصلاح، تعریض و ایمن سازی سریع، آسان و کم هزینه آن وجود داشته است در دستور کار قرار گرفت و فاجعه محیط زیستی و هزینه تراشی های قهقرایی بر گرده مردم تحمیل نمود.

متاسفانه احداث راه‌ها و بزرگ‌راه‌ها در مناطق مختلف کشور به بهانه های مختلفی کلید می خورد و کمتر پیوست های محیط زیستی را رعایت نمی نمایند و تبعات منفی آنها و هزینه های تحمیلی آسیب شناسی نمی شوند. بعنوان نمونه مشاهده می شود که در دهه نود خطوط انتقال برق ۴۰۰ کیلو ولت در منطقه ای از کشور بدون احداث جاده و تخریب محیط زیست نصب و راه اندازی شده و در دهه اخیر برای طرح های بسیار کوچکتر و محدود تر جاده سازی های غیر اصولی به همراه سنگ برداری و حفر ترانشه ها و نابودی هزاران بوته و درخت و مرتع ارزشمند در دستور کار مدیران قرار می گیرد.

شوربختانه دکترین پیشگیرانه و ملاحظات محیط زیستی در توسعه و حکمرانی سرزمینی ملموس نیست و همواره ابزارهای مهندسی در مواجهه با طبیعت با منفور ترین و غیر اصولی ترین شکل غالب است.

در زیر به برخی از آثار منفی اقتصادی و محیط‌زیستی احداث جاده‌ها در مناطق کوهستانی، زیستگاه‌های حیات وحش، مناطق دارای پوشش گیاهی و جنگلی کشور اشاره می‌شود:

بسیاری از اقدامات اجرایی در کشور به لحاظ آموزه های الهی – قرآنی و اصول فقهی در تضاد هستند و ضمن اینکه مصداق آبادانی نمی باشند، بعکس دارای جنبه مفسدانه و آثار تخریب نیز هستند و عموما قابل جبران نیز نمی باشند و تهدیدات ایجاد شده حقوق عمومی را تضییع و برای مردم ضرر آفرین است. در این شرایط مطلوب است فقهای دین با همیاری و مشاوره کارشناسان مختلف ورود نمایند و احکام فقهی خود را صادر و مدعی العموم مطالبه عمومی را پیگیری نماید.

با کمال احترام به پیمانکاران و مشاوران دلسوز و پاک دست، ضعف قوانین جدید تعیین حق الزحمه مشاوران و همچنین حفاری در سنگ و تشکیل کمیسیون های سنگ، شرایط و جذابیت اقتصادی خوبی را برای ذینفعان و زمینه تولید انواع مفاسد و تخریب منابع ملی را فراهم می نماید که باید مورد پایش و آسیب شناسی کارشناسانه قرار گیرد.

به لحاظ پدافندی امکان دسترسی آسان به ارتفاعات و اقدامات خرابکارانه شامل آتش سوزی، سرقت اموال عمومی و غیره و سهولت در متواری شدن افراد مجرم فراهم می شود.

یکپارچگی زیستگاه های بکر حیات وحش توسط راه ها قطع می شود و شرایط مطلوب زیست حیوانات از دسترس خارج و اتفاقات جبران ناپذیر بعدی کلید می خورد.

حضور انسان در طول راه ها شرایط را برای تغییر کاربری های فزاینده توسط منفعت طلبان و سودجویان و آلودگی های مختلف و انواع آسیب های تحمیلی فراهم می نماید.

راه های مورد اشاره بدلیل فقدان استانداردهای محیط زیستی به قتلگاه انواع حیوانات و جانداران تبدیل می شود.

در خصوص جاده محور شیراز – خانه خمیس، با ملاحظه موارد اشاره شده و فارغ از اینکه حذف پیچ و جاده موجود از اساس کار نسنجیده و فاقد دیدگاه مهندسی بوده است لازم است ارگان های متولی و مشاوران طرح نسبت به مطالب زیر پاسخگو باشند:

چرا در شرایطی که امکان تعریض پیچ جاده موجود وجود داشته دستور حذف پیچ و برداشت هزاران متر مکعب سنگ، ساخت پل و دفن صدها بوته و درختچه بی زبان و تحمیل انواع هزینه و اسراف و دور ریز سرمایه را در دستور کار قرار داده است؟!

پیمانکار برای تامین منابع سنگی جهت زیر سازی جاده دست به سطح تراشی، کچل سازی عرصه های طبیعی، تخریب و قلع و قمع درختان و محیط زیست پیرامون زده است و از هر اقدام مخربی برای کاهش هزینه حمل فروگذاری ننموده است؟! این در حاالی است که منابع سنگی در دسترس به وفور در نزدیکی کارگاه وجود دارد.

علت جانمایی غلط دپو دوم مصالح سست در مسیر آبراهه و پوش مصالح به داخل مسیر آبراهه و بر روی انبوهی از درختچه ها و خطر پر شدن دهانه پل احداث شده در آینده چیست؟

با بریدن پیچ جاده موجود و ایجاد ترانشه های غیر اصولی و عدم شناخت ویژگی ها و پارامترهای مهندسی سازند رازک، ترانشه های مرتفع و سست در زمستان ۱۴۰۲ دچار لغزش شدید و تحمیل هزینه مازاد گردید. هم اکنون ترانشه های جاده جایگزین پیچ موجود، دچار لغزشی بزرگ شده و توده سنگ رازک بخش عمده ای از پله های ترانشه را تخریب کرده است که در تصاویر گوگل نیز قابل مشاهده است. با وجود کاهش ارتفاع ترانشه شرقی، بدلیل جنس مصالح سنگی مورد نظر خاصیت لغزش و یا خزش مجدد مصالح در آینده وجود دارد. مطلوب بود قبل از حفاری ها تحلیل پایداری این ترانشه ها تحت شرایط و احتمالات مختلف بررسی می گردید و بهترین گزینه فنی و اقتصادی انتخاب می شد و سطوح ترانشه نیز توسط روش های پوششی از دسترس هوازدگی و نفوذ آبهای سطحی محفوظ می ماند که به نظر می رسد این چنین تحلیل هایی به هیچ وجه انجام نشده و طراحان آن نسبت به چنین تمهیدات پیشگیرانه ای اهمال نموده اند.

به لحاظ زمین شناسی امکان ادامه لغزش مصالح و هزینه های ریزش برداری و همچنین نشست ناهمگون در بدنه جاده محتمل است. بنابراین بهتر نبود طراح و مشاور طرح بجای برداشت کوهی از مصالح سنگی سست و آگاهی از ویژگی های مصالح از ایجاد شکاف در مصالح پرهیز و پیچ موجود را با هزینه بشدت کمتر و در بازه زمانی کوتاه تر و با کمترین تخریب پیشنهاد می نمود؟

اقدامات اداره راه در این منطقه چهره محیط پیرامونی را بشدت دچار نازیبایی نموده است! چه برنامه ای برای کاهش این نازیبایی ها و ترمیم زخم های ایجاد شده پیش بینی شده است؟

سوال اینجاست که چرا نقشه راه توسعه کشور صرفا سخت افزاری بوده و ملاحظات محیط زیستی و بهره مندی از ابزارهای نرم و منعطف ولی پایدار در دستور کار طراحان و مدیران شهری قرار نمی گیرد؟ در هدف گذاری و برنامه ریزی طرح های آینده پژوهی به چه میزان به تاثیر اقدامات غیر قانونی و مخرب همچون توسعه باغات شهری توجه می شود؟ نقش توسعه سرطانی باغات شهری در افزایش بار ترافیکی این جاده چیست؟ تحمیل هزینه های مالی طرح های عمرانی و محیط زیستی ناشی از توسعه افسار گسیخته باغات شهری و سوء مدیریت چند ده ساله در منابع طبیعی و اموال عمومی برای چیست؟ چرا هزینه این نوع طرح ها که در نهایت به نفع برخی صاحبان و یا دلالان باغات شهری می شود از جیب عموم مردم اخذ گردد در حالیکه عموم مردم منفعتی از این جاده نخواهند برد!

هم اکنون توسعه ده ها هزار باغ ویلا و باغ شهری در اطراف کلان شهر شیراز و دست درازی برخی افراد صاحب قدرت به منابع طبیعی، تبعات منفی محیط زیستی فراوانی را به همراه داشته است که بگونه ای غیر مستقیم و مزمن آثار آن به تدریج بروز و ظهور می یابد و چراغ خاموش عرصه سلامت و رفاه را بر مردم تنگ می نماید. آیا نمی توانیم تعریض جاده ارتباطی موجود را با حضور نامیمون هزاران باغ شهری مربوط دانست؟ لازم است دستگاه های نظارتی از توسعه افسار گسیخته ابنیه ها و عرصه های سبز در عرصه های منابع طبیعی ممانعت و از اجرای طرح های فاقد پیوست محیط زیستی و پر هزینه پرهیز نمایند.

/پایان متن/