سید علیرضا میرزاده، حقوقدان و فعال امور اجتماعی در یک یادداشت اجتماعی نوشت:
با وجود تلاشهای گسترده نهادهای مختلف در زمینه مبارزه و پیشگیری از اعتیاد، بر اساس آمارهای موجود، حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر در کشور بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم درگیر این بلای خانمانسوز هستند. این رقم، زنگ خطری جدی برای بنیان خانواده و آینده جامعه به شمار میرود.
یکی از نگرانکنندهترین روندها، کاهش سن شروع مصرف مواد است؛ به طوری که میانگین سن مصرف از حدود ۲۴ سال به سمت گروههای سنی پایینتر در حرکت است.
در کنار آن، تغییر الگوی مصرف نیز مسئلهای مهم و قابل تأمل است. طبق آمارهای غیررسمی و مشاهدات میدانی، ماده مخدر موسوم به گل یا ماریجوانا، گاه در ترکیب با سایر مواد، اکنون در رده سوم مصرف در کشور قرار دارد و در میان افراد ۲۰ تا ۳۵ ساله، بدون تفاوت طبقاتی (چه در میان اقشار مرفه و چه محروم)، رواج یافته است.
مصرف این ماده در درازمدت موجب افزایش استرس و پرخاشگری، بروز افسردگیهای مزمن، از بین رفتن تمرکز و ضعف در تحلیل منطقی مسائل میشود.
برخی از مواد مخدر گیاهی یا ترکیبی نیز به دلیل سهولت مصرف یا حس کنجکاوی، و گاه برای فرار از ناراحتیها، فشارهای خانوادگی و استرسهای روزمره، میان جوانان و متأسفانه نوجوانان رواج یافته است.
اگرچه سن مصرف در ایران هنوز نسبت به بسیاری از کشورها بالاتر است، اما همانگونه که اشاره شد، روند کاهش آن نگرانکننده است.
امروزه دیگر نگرانی صرفاً درباره مصرف سیگار نیست؛ بلکه مواد مخدر گوناگون نیز در میان جوانان و نوجوانان مورد استفاده قرار میگیرند.
سوداگران و فروشندگان این مواد نیز با ترفندها و تبلیغات فریبنده، سعی در تشویق قشر جوان و نوجوان به مصرف دارند. تأسفبارتر آنکه گاه در برخی خانوادهها، والدین خود مصرفکنندهاند و این عمل را نوعی تفریح یا ارزش تلقی میکنند.
چه باید کرد؟ نقش مدیریت شهری در پیشگیری از اعتیاد
گرچه سازمانها و نهادهای مختلف دولتی و غیردولتی در زمینه پیشگیری از مصرف مواد فعال هستند، اما این اقدامات بهتنهایی کافی نیست. در این میان، شهرداریها و نهادهای مسئول برنامهریزی شهری میتوانند نقشی مؤثر و کلیدی در این عرصه ایفا کنند.
برای نمونه:
• در برنامههای بزرگ شهری همچون پیادهرویهای خانوادگی و همایشهای مردمی، میتوان فعالیتهای فرهنگی مرتبط با پیشگیری از اعتیاد را بهصورت خلاقانه اجرا کرد. حضور سخنرانان آگاه، توزیع بروشورهای آموزشی، و فراهم کردن فرصت فعالیت برای انجمنهای مردمنهاد در چنین رویدادهایی میتواند بسیار تأثیرگذار باشد.
• ایجاد امکانات ورزشی رایگان، برگزاری برنامههای یوگا و مدیتیشن جمعی در پارکها و فضاهای عمومی برای همه سنین، از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش نشاط اجتماعی و کاهش تمایل به مصرف مواد کمک کند.
• در پیادهروهای سلامت که با هدف ترویج تحرک و سلامت عمومی احداث شدهاند، باید از تبدیل این فضاها به محل مصرف مواد جلوگیری کرد. نصب بنرهای زیبا و غیرکلیشهای با پیامهای آگاهیبخش، ارائه بروشورهای معرفی مراکز مشاوره و درمان، و اجرای برنامههای ورزشی و فرهنگی جذاب، میتواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد.
• همچنین اجرای برنامههای آموزشی و هشداردهنده در کافهها، گالریهای هنری و فضاهای فرهنگی، متناسب با جمعیت هدف، اما با روشهای نوین و غیرتکراری، میتواند نقش مهمی در آگاهسازی جامعه ایفا کند.
در نهایت، لازم است مجموعه شهرداری و شورای شهر با بهرهگیری از صاحبنظران، متخصصان حوزه سلامت روان و اجتماعی و با همکاری سازمانهایی همچون بهزیستی و انجمنهای مردمنهاد واقعی، اقدامات مؤثر و ماندگاری در این زمینه انجام دهند.
آنچه مسلم است، نسل جوان امروز، سازندگان ایران فردا هستند.
پس باید تصمیم بگیریم که چه ایرانی میخواهیم:
ایرانی پویا، توانمند و سرافراز، با حضور جوانانی پرشور در کنار پیشکسوتان سرد و گرم چشیده روزگار
/پایان متن/
Thursday, 25 June , 2026