مدیریت شهری شیراز از «تحول دیجیتال»، «زیرساخت داده‌مکان» و «حکمرانی هوشمند» سخن می‌گوید، در حالی‌که پایه‌ای‌ترین سطح شفافیت - یعنی دسترسی شهروند به وضعیت پروژه‌هایی که با پول عمومی اجرا می‌شوند، همچنان تحقق نیافته است. این مطالبه به معنای درخواست افشای داده‌های حساس یا محرمانه نیست؛ سخن بر سر داده‌های عمومی و بی‌خطری است که ماهیتاً باید در اختیار مالک اصلی آن‌ها، یعنی شهروند، قرار گیرد: بودجه مصوب، درصد پیشرفت، زمان‌بندی و علت تأخیرهای احتمالی.

سرویس مدیریت شهری شیراز؛ سعید زحمت‌کشان: بر اساس اظهارات آرش فرج‌زاده، قائم‌مقام شهردار شیراز، پروژه‌های سال ۱۴۰۵ دارای محدوده اجرایی مشخص، زمان‌بندی، منابع مالی، اعتبار و شاخص‌های ارزیابی هستند و روند اجرای آن‌ها به‌صورت مستمر پایش می‌شود. این یعنی داده لازم برای شفافیت، از قبل تولید و در دسترس مدیریت شهری است؛ آن‌چه غایب است، مسیر انتقال همین داده البته نه داده‌های حساس به شهروندان است.

پرسش اول: خط قرمز شفافیت کجاست؟

هیچ نهادی موظف به افشای مذاکرات داخلی، جزئیات مالی قراردادهای پیمانکاری یا اطلاعاتی با ماهیت امنیتی نیست. اما بودجه مصوب یک پروژه عمرانی، درصد پیشرفت فیزیکی و مالی آن، و تاریخ وعده‌داده‌شده برای بهره‌برداری، در زمره داده‌های عمومی هستند که در بسیاری از کلان‌شهرهای دیگر به‌صورت آنلاین و قابل دسترس عموم منتشر می‌شوند. پرسش این‌جاست: چرا در شیراز، همین سطح ابتدایی و بی‌خطر از داده، هنوز به شهروند نرسیده است؟

پرسش دوم: مدل تصمیم‌گیری کلان بر چه اساسی شکل می‌گیرد؟

وقتی از «زیرساخت داده‌مکان» و «تحول دیجیتال» در سطح مدیریت کلان سخن گفته می‌شود، شهروند حق دارد بداند این داده چگونه در تصمیم‌گیری از اولویت‌بندی پروژه‌ها تا تخصیص بودجه نقش ایفا می‌کند. تشریح عمومی مدل و معیارهای تصمیم‌گیری، افشای هیچ اطلاعات حساسی نیست؛ برعکس، دقیقاً همان چیزی است که ادعای «حکمرانی داده‌محور» را از یک شعار به یک واقعیت قابل راستی‌آزمایی تبدیل می‌کند.

پرسش سوم: نظارت داخلی، پاسخگویی بیرونی کجاست؟

آرش فرج‌زاده از برگزاری منظم جلسات هفتگی پایش پروژه‌ها با حضور شهردار خبر داده است. این یعنی گزارش‌های به‌روز از وضعیت پروژه‌ها هر هفته تهیه و در اختیار مدیریت شهری قرار می‌گیرد. سؤال این‌جاست: چرا خلاصه همین گزارش‌ها، در قالبی ساده و بدون هیچ داده حساس، منتشر نمی‌شود؟

مطالبه شفافیت، مطالبه دخالت در فرآیند اجرایی یا افشای اطلاعات حساس نیست. مطالبه‌ای است بر سر حداقل‌های حق شهروندی: دیدن این‌که پول عمومی، دقیقاً کجای مسیر است. تا زمانی‌که این حداقل تحقق نیابد، «تحول دیجیتال» عنوانی برای زیرساخت‌های داخلی خواهد ماند، نه نقطه آغاز رابطه‌ای تازه میان شهر و شهروندش.

عصر کار از آرش فرج‌زاده، قائم‌مقام شهردار شیراز، مطالبه می‌کند: مدل تحلیل داده و تصمیم‌گیری کلان شهر برای شهروندان تشریح شود، و داده‌های عمومی و بی‌خطر پیشرفت پروژه‌ها بدون هیچ نیاز به افشای اطلاعات حساس به‌صورت منظم در اختیار مردم قرار گیرد.

/پایان متن/